---
title: Dlaczego kraby chodzą bokiem zamiast do przodu?
description: Dlaczego kraby wybierają ruch bokiem? Poznaj ich niezwykłą budowę, sprawdź wyjątki od tej zasady i dowiedz się, jak odróżnić kraba od raka.
---

# Dlaczego kraby chodzą bokiem zamiast do przodu?

**Szczegóły**
: Autor: [Sebastian](https://domiprzyroda.pl/domiprzyroda)
: Kategoria: [Skorupiaki](https://domiprzyroda.pl/zwierzeta-w-naturze/skorupiaki)

![Dlaczego kraby chodzą bokiem](https://domiprzyroda.pl/images/zwierzeta-w-naturze/skorupiaki/krab.jpg)

## Kraby i ich chodzenie bokiem



 



Krab biegnący bokiem po plaży wygląda, jakby ktoś ustawił mu nogi w niewłaściwą stronę. Tyle że dla tego zwierzęcia taki ruch jest zupełnie naturalny. Jego ciało działa inaczej niż nasze, a ustawienie stawów sprzyja przemieszczaniu się w poprzek. Czy krab naprawdę nie potrafi ruszyć prosto przed siebie? Potrafi – wiele gatunków ma taką możliwość. Warto więc przyjrzeć się jego budowie, zanim uznamy boczny ruch za dziwactwo natury.


 

 



### Dlaczego kraby poruszają się bokiem? Najważniejsze informacje



- Kraby mają 10 odnóży tułowiowych, czyli 5 par. Pierwsza para jest zakończona szczypcami.
- Ustawienie stawów nóg sprawia, że wiele krabów preferuje przemieszczanie się bokiem.
- Większość krabów może poruszać się w różnych kierunkach, także do przodu.
- Odwłok kraba jest skrócony i podwinięty pod tułów, dlatego z góry trudno go zobaczyć.
- Krab zrzuca szkielet zewnętrzny podczas linienia, co umożliwia zwiększenie rozmiarów ciała.
- Rak wykorzystuje gwałtowne zgięcie odwłoka do szybkiego przemieszczania się do tyłu w wodzie.



 



## Budowa ciała kraba



Spójrz na kraba z góry. Najbardziej widoczny jest pancerz, który osłania głowotułów. U wielu gatunków ta część ciała jest szeroka i wyraźnie spłaszczona. Nie oznacza to jednak, że każdy krab wygląda jak niewielki, płaski talerz na nogach. W obrębie tej grupy występują bardzo różne proporcje ciała, więc obraz znany z plażowych fotografii pokazuje tylko część jej różnorodności.



Kraby należą do dziesięcionogów. **Mają pięć par odnóży tułowiowych, choć na zdjęciu łatwo policzyć tylko osiem nóg.** Dlaczego? Pierwsza para jest zakończona szczypcami i wygląda inaczej niż pozostałe. Nadal jednak zalicza się do tych samych odnóży. U typowego kraba cztery pozostałe pary uczestniczą w przemieszczaniu, a u niektórych gatunków ostatnia para ma spłaszczone zakończenia, przydatne podczas pływania.



Zewnętrzna osłona nie jest wyłącznie tarczą. Stanowi również szkielet, do którego od wewnątrz przyczepiają się mięśnie. **Krab nie ma kości ukrytych w nogach tak jak człowiek.** Sztywne części odnóży łączą się w stawach, a poruszające nimi mięśnie znajdują się w środku. To pozwala połączyć twardą osłonę z ruchomością. Noga może się zginać, mimo że poszczególne jej części pozostają sztywne.



Taki szkielet ma jednak pewne ograniczenie: nie powiększa się razem ze zwierzęciem bez końca. Żeby zwiększyć rozmiary ciała, krab musi zrzucić dotychczasową osłonę. Ten proces nazywa się linieniem. Nowy szkielet zewnętrzny następnie twardnieje. W jego budowie uczestniczy chityna, a istotną rolę w usztywnieniu odgrywają sole wapnia. Krab, którego obserwujesz, nie zachowuje więc jednego pancerza przez całe życie.



**A gdzie ma odwłok** (dla tych co nie wiedzą co to jest odwłok: to inaczej tylna część ciała)? Z góry prawie go nie widać, ponieważ u krabów właściwych jest skrócony i podwinięty pod tułów. Nie zniknął – został schowany pod spodem. U wielu dorosłych samic jest szerszy niż u samców, co wiąże się z noszeniem jaj na odnóżach odwłokowych. Ta część ciała ma zatem własną funkcję, nawet jeśli na pierwszy rzut oka wydaje się nieobecna.



Z samej szerokości pancerza nie da się jeszcze wyjaśnić kierunku ruchu. Żeby zrozumieć, dlaczego tak wiele krabów wybiera bok, trzeba przyjrzeć się temu, jak ich nogi są połączone z ciałem.



*![](https://domiprzyroda.pl/images/zwierzeta-w-naturze/skorupiaki/krab2.jpg)Na zdjęciu widać kraba. Krab widoczny jest również na zdjęciu tytułowym.*



 



## Dlaczego kraby chodzą bokiem zamiast do przodu?



**Główną przyczyną ruchu bokiem jest budowa aparatu ruchu kraba, zwłaszcza sposób ustawienia i działania stawów nóg.** Odnóża są rozmieszczone po bokach tułowia. Ich zginanie oraz prostowanie może skutecznie przesuwać ciało w kierunku bocznym. Dla wielu gatunków właśnie taki ruch najlepiej wykorzystuje dostępny zakres pracy nóg.



Możesz wyobrazić sobie zawias. Pozwala poruszyć drzwiczkami w określony sposób, lecz nie zapewnia jednakowej swobody w każdą stronę. Stawy kraba są oczywiście bardziej złożone, ale porównanie pomaga uchwycić zasadę: ustawienie połączenia wpływa na kierunek ruchu. Nie wystarczy mieć długie nogi. Znaczenie ma to, w którą stronę mogą się przemieszczać ich poszczególne części.



Badacze porównujący kraby o różnych preferencjach ruchowych stwierdzili, że zakres ruchomości stawów odpowiadał preferowanemu kierunkowi przemieszczania. U zwierząt poruszających się przede wszystkim do przodu większe możliwości ruchu dotyczyły połączeń wspomagających ten kierunek. U kraba preferującego ruch boczny zależność była odwrotna. Kierunek poruszania nie jest więc przypadkowym zwyczajem, oderwanym od anatomii.



Nie oznacza to jednak, że krab ma nogi „zablokowane” na ruch do przodu. Większość krabów może przemieszczać się w różnych kierunkach. Jeśli zobaczysz osobnika przesuwającego się prosto przed siebie, nie będzie to żaden biologiczny wybryk. **Preferowany kierunek i jedyny możliwy kierunek to dwie różne rzeczy.**



Dobrym przykładem jest Libinia emarginata, gatunek kraba, który preferuje ruch do przodu. Jego nogi mają inną organizację mięśni niż odnóża porównywanych krabów poruszających się głównie bokiem. Szczególnie istotne są różnice w części nóg położonej bliżej tułowia. To pokazuje, dlaczego samo zdanie „krab ma szeroki pancerz, więc musi poruszać się bokiem” zbyt mocno upraszcza temat. Krab pozostaje krabem, a mimo to może preferować inny kierunek.



**Ruch zależy też od sterowania mięśniami.** [W badaniu porównawczym opublikowanym w 2013 roku](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23916868/) opisano różnice w unerwieniu części odnóży u gatunków o odmiennych sposobach przemieszczania. Autorzy wskazali na większą rolę mięśni położonych bliżej tułowia u kraba preferującego ruch do przodu. U krabów poruszających się bokiem istotniejsza była praca dalszego stawu nogi. Sama zewnętrzna osłona nie opowiada więc całej historii.



Gdy następnym razem zobaczysz kraba biegnącego w poprzek plaży, popatrz na jego nogi. Zwierzę nie próbuje naśladować naszego sposobu poruszania. Wykorzystuje możliwości własnego ciała – a bok jest dla wielu krabów naturalnym kierunkiem ruchu.



![rak zwierzę skorupiak](https://domiprzyroda.pl/images/zwierzeta-w-naturze/skorupiaki/rak.jpg)*Na zdjęciu rak i jego tylna część ciała, różniąca się od kraba.*



 



## Na koniec ciekawostka: czym się różni krab od raka?



Krab i rak mają szczypce, więc na pierwszy rzut oka można uznać je za dwie wersje podobnego zwierzęcia. **Różnica staje się wyraźniejsza, gdy spojrzysz za głowotułów.** U raka znajduje się długi, członowany odwłok zakończony wachlarzem ogonowym. To właśnie ta część ciała nadaje mu wydłużony kształt. U krabów właściwych nie ma porównywalnego wachlarza, którym mogłyby napędzać ucieczkę.



**Odwłok raka działa jak silny napęd do gwałtownego ruchu w wodzie.** Zwierzę może szybko go zgiąć i przemieścić się do tyłu. Jeśli oglądałeś kiedyś raka uciekającego przed zagrożeniem, mogłeś zauważyć nagłe szarpnięcie, zupełnie inne niż powolne przemieszczanie się po dnie. Za taki manewr odpowiada przede wszystkim praca mięśni odwłoka.



**Czy zatem rak zawsze porusza się tyłem?** Nie. Podczas przemieszczania po podłożu raki zwykle wybierają kierunek do przodu. Gwałtowny ruch wstecz stanowi odrębny sposób ucieczki. Łatwo pomylić te zachowania, szczególnie jeśli zapamięta się tylko krótkie nagranie przestraszonego zwierzęcia.



Rozpoznawanie po miejscu spotkania również wymaga ostrożności. **Raki są związane z wodami słodkimi. Kraby kojarzymy przede wszystkim z morzem, ale istnieją także gatunki słodkowodne.** Skorupiak znaleziony w rzece nie musi więc być rakiem. W takim przypadku budowa ciała jest znacznie lepszą wskazówką niż samo otoczenie.



**Nie warto też sugerować się wyłącznie rozmiarem.** Wśród raków występują gatunki tak małe, że łatwo byłoby przeoczyć je na fotografii. Australijski Tenuibranchiurus nie przekracza 30 mm długości. Na drugim końcu tej różnorodności znajduje się olbrzymi rak tasmański (Astacopsis gouldi), u którego odnotowano masę przekraczającą 6 kg. Oba są rakami, choć różnica wielkości jest ogromna.



Rozbudowany odwłok raka ma również znaczenie dla rozrodu. Samica nosi pod nim jaja, przyczepione do odnóży odwłokowych. Ta część ciała nie jest więc jedynie „ogonem do pływania”. Uczestniczy w różnych zadaniach, zależnie od tego, co akurat dzieje się w życiu zwierzęcia.



Jeśli chcesz szybko odróżnić kraba od raka, przyjrzyj się tylnej części ciała. Szczypce przyciągają uwagę, ale to odwłok daje znacznie lepszą podpowiedź.



 



## FAQ – najczęściej zadawane pytania



**Dlaczego kraby poruszają się bokiem?**
Budowa stawów i ustawienie nóg sprzyjają przemieszczaniu ciała w kierunku bocznym. Wiele krabów właśnie w ten sposób najlepiej wykorzystuje możliwości swoich odnóży.



**Czy kraby potrafią poruszać się do przodu?**
Tak, większość krabów może przemieszczać się w różnych kierunkach, choć często wybiera ruch bokiem. Są też gatunki, które preferują ruch do przodu.



**Ile nóg ma krab i czy szczypce też się do nich zaliczają?**
Krab ma 10 odnóży tułowiowych, a pierwsza para jest zakończona szczypcami. Pozostałe 4 pary u typowego kraba uczestniczą w przemieszczaniu.



**Gdzie znajduje się odwłok kraba?**
Odwłok kraba jest podwinięty pod tułów, dlatego oglądając zwierzę z góry, zwykle go nie zobaczysz. Od spodu przypomina niewielką klapkę.



**Dlaczego krab zrzuca pancerz?**
Sztywny szkielet zewnętrzny nie może powiększać się wraz z rosnącym ciałem. Krab zrzuca go podczas linienia, a nowa osłona następnie twardnieje.



**Jak odróżnić kraba od raka?**
Najlepiej przyjrzeć się tylnej części ciała: rak ma długi, członowany odwłok zakończony wachlarzem ogonowym. U kraba odwłok jest skrócony i schowany pod tułowiem.



**Jak rak wykorzystuje odwłok podczas ucieczki?**
Szybkie zgięcie odwłoka pozwala rakowi gwałtownie przemieścić się do tyłu w wodzie. Podczas zwykłego przemieszczania po dnie raki zazwyczaj wybierają kierunek do przodu.



 



**Źródła:**



- ^[https://en.wikipedia.org/wiki/Libinia_emarginata](https://en.wikipedia.org/wiki/Libinia_emarginata)^
- ^[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23916868/](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23916868/)^
- ^[https://en.wikipedia.org/wiki/Tenuibranchiurus](https://en.wikipedia.org/wiki/Tenuibranchiurus)^
- ^[https://en.wikipedia.org/wiki/Tasmanian_giant_freshwater_crayfish](https://en.wikipedia.org/wiki/Tasmanian_giant_freshwater_crayfish)^



 



**Odkryj więcej tematów związanych z domem i naturą:**



- [Jak odróżnić kleszcza od małego pająka? Zdjęcia](https://domiprzyroda.pl/zwierzeta-w-naturze/pajeczaki/jak-odroznic-kleszcza-od-malego-pajaka)
- [Dlaczego ptaki odlatują na zimę i jak znajdują drogę?](https://domiprzyroda.pl/zwierzeta-w-naturze/ptaki/dlaczego-ptaki-odlatuja-na-zime-i-jak-znajduja-droge)
- [Jakie węże żyją w Polsce i które z nich są jadowite? Plus zdjęcia](https://domiprzyroda.pl/zwierzeta-w-naturze/gady/jakie-weze-zyja-w-polsce-i-ktore-z-nich-sa-jadowite-plus-zdjecia)

: Utworzono: 30 wrzesień 2026