Zielony zakątek pod koronami – jakie rośliny wybrać?
Pod drzewami można posadzić m.in. barwinek pospolity lub bluszcz, ale sam cień nie wystarczy, żeby dobrze dobrać rośliny. Najpierw trzeba sprawdzić, czy ziemia pod koroną zatrzymuje wilgoć, czy szybko wysycha. To właśnie ta różnica często decyduje o powodzeniu nasadzeń. Zanim więc kupisz sadzonki, przyjrzyj się miejscu, które chcesz zazielenić – także po deszczu i podczas letnich upałów.
Najważniejsze informacje w skrócie
- Bodziszek korzeniasty i bergenia nadają się na suchsze stanowiska pod drzewami.
- Funkie oraz tawułki potrzebują wilgotniejszej ziemi – sam cień im nie wystarczy.
- Barwinek pospolity zadarnia podłoże, ale nie lubi skrajnego przesuszenia.
- Wiele drobnych korzeni pobierających wodę znajduje się w górnych 30–45 cm gleby.
- Małe sadzonki można sadzić między korzeniami, bez przekopywania całej rabaty.
Dlaczego nie każda roślina lubi cień pod drzewami?
Pod rozłożystym drzewem bywa przyjemnie chłodno, więc łatwo uznać, że rośliny będą miały tam dobre warunki. Tymczasem chłód odczuwany w cieniu niewiele mówi o wilgotności ziemi. Korona przechwytuje część deszczu, a korzenie drzewa pobierają wodę z podłoża. Posadzona obok bylina musi więc poradzić sobie z sąsiadem, który zadomowił się tu znacznie wcześniej i ma już dobrze rozwinięty system korzeniowy. Konkurencja o wodę może utrudniać wzrost nawet gatunkom tolerującym zacienienie.
Czy roślina opisana jako cieniolubna nadaje się pod każde drzewo? Nie... Taka informacja dotyczy przede wszystkim jej wymagań świetlnych. Nie oznacza automatycznie odporności na suszę. Pod gęstą koroną może więc słabnąć, mimo że ostre słońce wcale do niej nie dociera.
Znaczenie ma również pora roku. Pod drzewami liściastymi wczesną wiosną jest znacznie jaśniej niż latem. Właśnie ten czas wykorzystują zawilce gajowe, które rozwijają się, zanim nad nimi powstanie gęsty dach z liści. Podobną zależność można obserwować w runie leśnym. Wiosenna rabata pod drzewem może zatem kwitnąć, choć w lipcu to samo miejsce będzie już mocno zacienione.
Pod zimozielonymi iglakami dostęp światła jest ograniczony także poza latem. Gdy do tego ziemia pozostaje sucha, wybór roślin wyraźnie się zmniejsza. Czasami lepsze warunki znajdziesz bliżej brzegu korony niż przy samym pniu. Nie trzeba więc obsadzać całej powierzchni – niewielka grupa w odpowiednim miejscu ma większą szansę się przyjąć.
Sucha ziemia czy wilgotne podłoże? Od tego zacznij wybór roślin
Przed zakupami odsuń ściółkę i sprawdź ziemię kilka centymetrów pod powierzchnią. Zrób to w paru miejscach, bo warunki przy pniu mogą różnić się od tych na obrzeżu korony. Jedna obserwacja po deszczu nie wystarczy. Wróć tam po kilku dniach bez opadów, żeby zobaczyć, jak szybko podłoże wysycha. Dzięki temu łatwiej ocenisz, czy możesz posadzić rośliny potrzebujące wilgoci, czy lepiej wybrać te, które po ukorzenieniu tolerują okresowe przesuszenie ziemi.
Rośliny pod drzewa na suchsze stanowiska
Tutaj warto zacząć od gatunków odpornych na przejściowy niedobór wody. Pamiętaj jednak, że świeżo posadzona bylina wymaga podlewania również wtedy, gdy dorosłe egzemplarze dobrze znoszą suszę. Odporność przychodzi z czasem... Najpierw korzenie muszą rozrosnąć się poza niewielką bryłę wyjętą z doniczki.
Bodziszek korzeniasty sprawdzi się tam, gdzie potrzebujesz niskiej, rozrastającej się osłony ziemi. Ma aromatyczne liście, a jego kwiaty pojawiają się ponad nimi. Zwykle osiąga około 30–45 cm wysokości. To dobry kandydat pod drzewa, ponieważ toleruje zarówno zacienienie, jak i suchsze podłoże. Nie wymaga przy tym bardzo żyznej ziemi, ale nie powinien stać w wodzie. Bodziszek korzeniasty może z czasem utworzyć szeroką plamę zieleni, więc zostaw mu przestrzeń do rozrastania.
Jeśli wolisz większe liście, rozważ bergenię. Jej grube, skórzaste blaszki pozostają ozdobne również wtedy, gdy kwiaty już przekwitną. Dobrze wygląda w kilku większych kępach przy brzegu rabaty. Znosi suchszy cień, chociaż w bardzo ciemnym miejscu może słabo kwitnąć. W takim zakątku traktuj ją przede wszystkim jako roślinę ozdobną z liści. Bergenie tolerują różną wilgotność podłoża, dlatego nie trzeba rezerwować dla nich wyłącznie najbardziej suchego fragmentu ogrodu.
Barwinek pospolity będzie odpowiedni do zadarnienia powierzchni pod koroną. Jego pędy płożą się i ukorzeniają, a liście pozostają zielone także zimą. Najbardziej rozpoznawalne są odmiany z niebieskofioletowymi kwiatami. Warto jednak zachować umiar: barwinek toleruje okresowo suchsze warunki, lecz skrajnie wysuszona ziemia nie będzie dla niego dobrym miejscem. Potrafi też rozrastać się poza wyznaczony fragment rabaty. Jego wzrost można ograniczać cięciem, szczególnie przy sąsiedztwie drobniejszych bylin.
Co posadzić pod drzewami, gdy ziemia zatrzymuje wilgoć?
Wilgotniejsze podłoże daje większy wybór roślin o okazałych liściach. Nie oznacza jednak ziemi zalanej wodą. Korzenie nadal potrzebują powietrza, dlatego miejsce, w którym po opadach długo utrzymują się kałuże, wymaga osobnej oceny.
W takich warunkach dobrze odnajdują się funkie, nazywane też hostami. Możesz dobrać odmianę do wielkości rabaty – niewielkie tworzą drobne kępy, a duże potrzebują znacznie więcej przestrzeni. Większość najlepiej rośnie w żyznej, wilgotnej ziemi, w lekkim lub umiarkowanym cieniu. Suchy zakątek pod gęstą koroną zwykle im nie służy. Przy wyborze pamiętaj też o ślimakach, które chętnie zjadają ich liście. Funkie o grubszych liściach bywają mniej przez nie uszkadzane, choć nie daje to pełnej ochrony.
A jeśli zależy Ci na wyraźniejszych kwiatach? Wybierz tawułkę Arendsa, ale tylko wtedy, gdy możesz zapewnić jej dostateczną wilgotność. Jej puszyste kwiatostany rozjaśniają zacienione nasadzenia. Popularna odmiana 'Fanal' ma ciemnoczerwone kwiaty i dorasta do około 60 cm. Ta tawułka potrzebuje wilgotnej, próchnicznej ziemi, więc pod drzewem silnie przesuszającym podłoże będzie wymagała częstszego podlewania. Sam cień tego nie zastąpi...
Brunnera wielkolistna przyda się na niższe piętro rabaty. Wiosną rozwija drobne, niebieskie kwiaty przypominające niezapominajki. Później uwagę przyciągają jej duże, sercowate liście. Dorasta zwykle do około 40 cm i pasuje do nasadzeń w niewielkich grupach. Brunnerze odpowiada podłoże umiarkowanie wilgotne lub wilgotne, najlepiej z udziałem próchnicy.
Do bardziej leśnej kompozycji możesz dołączyć nerecznicę samczą. Ta paproć tworzy rozłożyste kępy pierzastych liści, które w dobrych warunkach przekraczają metr długości. Zostaw jej więcej miejsca, np. z tyłu nasadzenia. Najlepiej rozwija się w wilgotnej ziemi bogatej w materię organiczną, choć toleruje również suchsze stanowiska. Nerecznica samcza jest więc mniej wymagająca pod tym względem niż wiele innych paproci.
Jak sadzić pod drzewami, żeby nie uszkodzić ich korzeni?
Zacznij od małych sadzonek, które zmieszczą się w wolnych przestrzeniach między korzeniami drzewa i nie będą wymagały wykopywania dużych, głębokich dołów. Przygotowuj osobne miejsca do sadzenia, używając niewielkiej łopatki. Nie przekopuj całej powierzchni rabaty. Jeśli natrafisz na gruby korzeń, przesuń sadzonkę, zamiast przecinać przeszkodę. Małe dołki między korzeniami pozwalają ograniczyć naruszanie podłoża.
Czy można po prostu dosypać ziemi i urządzić podwyższoną rabatę wokół pnia? Lepiej tego unikać... Gruba warstwa nowego podłoża utrudnia dostęp powietrza do korzeni i może osłabić drzewo. Nie zasypuj również miejsca, w którym pień rozszerza się i przechodzi w korzenie. Podnoszenie poziomu gruntu bywa szkodliwe nawet przy pozornie niewielkiej zmianie wysokości. Zamiast tworzyć nasyp, dopasuj wielkość sadzonek do istniejących warunków.
Po posadzeniu podlej rośliny, kierując wodę na ziemię wokół ich brył korzeniowych. Następnie rozłóż między nimi cienką warstwę ściółki, np. rozdrobnionej kory. Pozostaw wolną przestrzeń przy pniu i nie przykrywaj wystających ponad ziemię korzeni. Ściółka ograniczy utratę wilgoci, ale nie zastąpi kontroli podłoża podczas suszy.
Jak głęboko sięgają korzenie drzew i dlaczego rosną też płytko?
Korzenie drzewa nie tworzą wyłącznie głębokiej części ukrytej pod pniem. Niektóre mogą sięgać kilku metrów, jeśli pozwalają na to warunki glebowe. Jednocześnie wiele drobnych korzeni pobierających wodę znajduje się znacznie płycej – często w górnych 30–45 cm ziemi. To, że część korzeni sięga metr lub głębiej, nie oznacza więc, że kilkanaście centymetrów pod powierzchnią ziemi pozostaje wolnych od korzeni. Drobne korzenie chłonne zajmują właśnie tę warstwę, w której sadzimy większość bylin.
Dlaczego nie rosną wszystkie głęboko? Ponieważ potrzebują również tlenu do oddychania. Pobierają go z powietrza znajdującego się w porach gleby. Blisko powierzchni warunki do wymiany gazowej są zazwyczaj korzystniejsze, choć wiele zależy od rodzaju podłoża. W zbitej, słabo napowietrzonej ziemi korzenie mogą rozwijać się jeszcze płycej.
Znaczenie ma więc także powierzchnia, na której nie widać żadnych korzeni. Przez nią woda wsiąka w podłoże, a powietrze wymienia się z tym obecnym głębiej. Udeptanie ziemi zmniejsza przestrzenie między jej cząstkami. Z kolei gruby nasyp może utrudnić dopływ tlenu do istniejącego systemu korzeniowego. Zmiana warunków wokół korzeni potrafi osłabić drzewo, mimo że jego pień pozostaje nienaruszony.
Pod ziemią jest zatem więcej życia, niż widać z góry... Cienkie korzenie łatwo przeoczyć podczas kopania, ale to właśnie one pobierają znaczną część wody potrzebnej drzewu. Dlatego przygotowanie rabaty wymaga ostrożności również wtedy, gdy łopatka nie trafia na grube, zdrewniałe korzenie.
Zacznij od niewielkiego fragmentu pod koroną
Wybierz niewielki fragment i daj roślinom pierwszy sezon na zadomowienie. Zobaczysz wtedy, które dobrze się rozrastają, a które potrzebują więcej uwagi, niż możesz im poświęcić. Kolejne sadzonki dobierzesz już na podstawie własnych obserwacji. Pozostawienie części powierzchni pod ściółką też jest dobrym rozwiązaniem – szczególnie tam, gdzie korzenie zajmują niemal każde wolne miejsce. Rabata może powstawać stopniowo, bez naruszania zdrowia drzewa.
Rośliny pod drzewami – pytania i odpowiedzi
Co posadzić pod drzewami na suchej ziemi?
Na suchszych stanowiskach sprawdzi się bodziszek korzeniasty lub bergenia, ale młode sadzonki nadal wymagają podlewania.
Czy funkie mogą rosnąć pod drzewami?
Tak, jeśli ziemia jest dostatecznie wilgotna, a stanowisko lekko lub umiarkowanie zacienione. Suche podłoże pod gęstą koroną zwykle im nie służy.
Czy tawułka Arendsa nadaje się pod drzewa?
Tawułkę Arendsa można sadzić pod drzewami, gdy podłoże pozostaje wilgotne i zawiera dużo próchnicy. W przesychającej ziemi będzie wymagała częstszego podlewania.
Czy barwinek pospolity znosi suszę pod drzewami?
Barwinek toleruje okresowo suchsze warunki, ale nie jest dobrym wyborem na skrajnie wysuszone podłoże. Po posadzeniu potrzebuje wody, żeby się ukorzenić.
Czy bergenia kwitnie w cieniu pod drzewami?
W bardzo głębokim cieniu bergenia może kwitnąć słabo, dlatego w takim miejscu warto uprawiać ją przede wszystkim dla liści.
Jaką paproć posadzić pod drzewami?
Dobrym wyborem będzie nerecznica samcza, która najlepiej rozwija się w wilgotnej ziemi bogatej w materię organiczną. Toleruje również suchsze stanowiska.
Jak głęboko znajdują się korzenie drzew?
Część korzeni może sięgać kilku metrów, zależnie od warunków glebowych. Wiele drobnych korzeni pobierających wodę znajduje się jednak w górnych 30–45 cm ziemi.
Dlaczego ziemia pod drzewami jest sucha mimo cienia?
Korona zatrzymuje część deszczu, a korzenie drzewa pobierają wodę z podłoża, dlatego zacieniona ziemia może szybko wysychać.
Jak sadzić rośliny pod drzewami bez uszkadzania korzeni?
Wybieraj małe sadzonki i przygotowuj dla nich osobne dołki między korzeniami, przesuwając miejsce sadzenia po napotkaniu grubego korzenia.
Czy można dosypać ziemi pod drzewem i zrobić rabatę?
Gruba warstwa dosypanej ziemi może ograniczyć dopływ tlenu do korzeni, dlatego lepiej nie tworzyć podwyższonej rabaty wokół pnia.
Źródła:
- Warstwowa budowa lasu, https://konstantynowo.poznan.lasy.gov.pl/budowa-warstwowa-lasu
- Plants for under trees, https://www.rhs.org.uk/plants/for-places/under-trees
- Bodziszek korzeniasty, https://pl.wikipedia.org/wiki/Bodziszek_korzeniasty
- Bergenia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Bergenia
- Barwinek pospolity, https://pl.wikipedia.org/wiki/Barwinek_pospolity
- Tawułka 'Fanal', https://e-katalogroslin.pl/plants/637,tawulka-fanal_astilbe-fanal
- Brunnera wielkolistna, https://e-katalogroslin.pl/plants/879,brunnera-wielkolistna_brunnera-macrophylla
- Nerecznica samcza, https://e-katalogroslin.pl/plants/2304,nerecznica-samcza_dryopteris-filix-mas
- What can I grow in a dry shady spot?, https://www.rhs.org.uk/garden-inspiration/conditions/what-can-i-grow-in-a-dry-shady-spot
- How to grow hostas, https://www.rhs.org.uk/plants/hosta/growing-guide
- Planting Under Trees, https://www.uvm.edu/extension/news/planting-under-trees
Zajrzyj też do innych artykułów o roślinach i urządzaniu ogrodu:
Dodaj komentarz