Czym się różnica żaba od ropuchy
Na ścieżce siedzi niewielki płaz. Ma brązowy grzbiet, więc to pewnie ropucha? Niekoniecznie. Niektóre żaby też są brązowe, a ropuchy potrafią zaskoczyć ubarwieniem. Lepiej przyjrzeć się skórze i budowie ciała. Pomaga również obserwacja ruchu – o ile zwierzę zechce się poruszyć. Jak odróżnić żabę od ropuchy bez zgadywania? Kilka cech daje całkiem dobrą odpowiedź, choć żadna z nich nie powinna rozstrzygać sprawy w pojedynkę.
Najważniejsze informacje w skrócie
- Żaby i ropuchy należą do płazów bezogonowych. Dorosłe osobniki mają cztery kończyny.
- Żaby mają zazwyczaj gładszą skórę i dłuższe tylne nogi niż ropuchy.
- Ropuchy mają chropowatą skórę z brodawkowatymi wypukłościami oraz gruczoły przyuszne za oczami.
- Żaba częściej wykonuje dalekie skoki. Ropucha szara zwykle porusza się krótkimi krokami, ale też potrafi skoczyć.
- W Polsce występują 3 ropuchy: szara, zielona i paskówka.
- Brązowy kolor nie oznacza ropuchy. Żaba trawna i żaba moczarowa należą do żab brunatnych.
- Ropucha szara składa skrzek w długich sznurach, a skrzek żaby trawnej tworzy galaretowate skupiska.
Na początek podstawy – czym są żaba i ropucha?
Obie należą do płazów bezogonowych. Dorosłe osobniki mają cztery kończyny i nie noszą już ogona, który miały jako kijanki. Ich młode rozwijają się w wodzie, a po przeobrażeniu mogą korzystać także z lądu. Dalej zaczynają się różnice. Żaby i ropuchy należą do odmiennych grup płazów, choć na pierwszy rzut oka można wziąć je za bliskie kopie.
Kiedy ktoś mówi „żaba”, często wyobraża sobie zielone zwierzę siedzące na liściu tuż przy stawie. Taki obraz pasuje do części gatunków. Są jednak również żaby brunatne, które dużą część roku spędzają poza wodą. Żaba trawna może pojawić się na leśnej ścieżce, całkiem daleko od brzegu. Samo miejsce spotkania niczego więc jeszcze nie przesądza.
Ropucha kojarzy się z masywnym ciałem i nierówną skórą. W przypadku ropuchy szarej to trafne skojarzenie. Jej dorosłe osobniki żyją głównie na lądzie, lecz do rozrodu potrzebują zbiornika wodnego. Wiosną potrafią odbyć wędrówkę do miejsca, w którym złożą jaja. Jeśli wtedy zobaczysz ropuchę w stawie, nie jest to żaden dziwny wyjątek.
W codziennej rozmowie nazwą „żaba” obejmuje się czasem niemal każdego małego płaza, który skacze. Tymczasem polskie żaby i ropuchy mają własne nazwy gatunkowe oraz rozpoznawalne cechy.
Na zdjęciu żaba trawna.
Jak odróżnić żabę od ropuchy?
Najłatwiej zestawić kilka obserwacji. Zobacz, jaka jest powierzchnia skóry i jak zbudowane są tylne nogi. Potem zwróć uwagę, czy płaz odsuwa się krótkimi krokami, czy wybija do skoku. Jeśli dostrzeżesz także wyraźne zgrubienia za oczami, obraz zacznie się układać. Każdy szczegół ma jednak swoje ograniczenia.
Skóra: gładka czy brodawkowata?
- Żaba: Zwykle ma skórę gładszą, często sprawiającą wrażenie wilgotnej i śliskiej. U niektórych żab występują jednak drobne nierówności. Z daleka mogą być ledwie widoczne.
- Ropucha: Jej skóra jest wyraźniej chropowata, pokryta brodawkowatymi wypukłościami. Sprawia wrażenie bardziej suchej, szczególnie u osobnika spotkanego na lądzie. To dobra wskazówka, ale nie zaproszenie do dotykania płaza. Obserwacja z bliska w zupełności wystarczy.
Wyobraź sobie zwierzę siedzące po deszczu na mokrej ziemi. Jego skóra może lśnić niezależnie od gatunku. Wtedy zamiast oceniać sam połysk, poszukaj wypukłości na grzbiecie. U ropuchy szarej są zwykle dobrze widoczne. Gładki wygląd nie daje natomiast stuprocentowej pewności, że patrzysz na żabę.
Budowa ciała i tylne nogi: lekka czy krępa budowa?
- Żaba: Tylne kończyny są zazwyczaj długie i mocne. Nawet gdy zwierzę siedzi nieruchomo, złożone nogi mogą zajmować sporą część jego sylwetki. Ułatwiają dalekie skoki.
- Ropucha: Ma na ogół ciało bardziej krępe i stosunkowo krótsze tylne nogi. U ropuchy szarej cała postać wydaje się szeroka, jakby osadzona bliżej ziemi. Porównanie działa najlepiej u dorosłych osobników.
A jeśli trafisz na maleńkiego płaza? Proporcje bywają wtedy trudniejsze do oceny. Młoda ropucha może wyglądać inaczej niż dorosła, którą pamiętasz z ogrodu. Lepiej nie nazywać jej żabą tylko dlatego, że jest drobna.
Poruszanie się: skok czy szybki marsz?
- Żaba: Najbardziej kojarzy się ze skakaniem – i słusznie. Silne tylne nogi pozwalają jej błyskawicznie odbić się od podłoża. Przy wodzie taki ruch może zakończyć się skokiem prosto do zbiornika.
- Ropucha: Częściej przemieszcza się, stawiając kolejne kroki. Ropucha szara potrafi jednak skoczyć, zwłaszcza kiedy zostanie spłoszona. Nie zakładaj więc, że pojedynczy skok automatycznie oznacza żabę.
Ciekawą odmianą jest ropucha paskówka. Nazywa się ją również ropuchą żwawą, bo porusza się szybciej, niż mogłaby sugerować jej krępa postać. Przy obserwacji ruchu warto dać płazowi chwilę. Płoszenie go tylko po to, by sprawdzić sposób ucieczki, nie ma sensu.
Zgrubienia za oczami: warto spojrzeć na głowę.
- Żaba: Nie ma dużych gruczołów przyusznych typowych dla naszych ropuch. Okolica za oczami wygląda inaczej, choć z niewielkiej odległości łatwo przeoczyć szczegóły.
- Ropucha: Za jej oczami znajdują się gruczoły przyuszne, zwane parotydami. U ropuchy szarej bywają szczególnie wyraźne. Są częścią obrony zwierzęcia – mogą wydzielać substancję drażniącą dla napastnika.
Czy ropucha może Cię „opryskać” jadem z kilku kroków? Nie. Nie ma też powodu jej ściskać ani podnosić dla obejrzenia gruczołów. Najlepiej przyjrzeć się głowie, kiedy płaz siedzi nieruchomo. Tak łatwiej zobaczyć jej kształt, a zwierzęciu oszczędzić niepotrzebnego niepokoju.
Kolor: podpowiedź, która lubi wprowadzać w błąd.
- Żaba: Może być zielona, lecz żaba trawna często ma grzbiet w odcieniach brązu. Żaba moczarowa również należy do żab brunatnych. Samce tego drugiego gatunku na krótko przybierają niebieskawy kolor podczas godów.
- Ropucha: Szara nie musi być jednolicie szara. Jej grzbiet miewa odcienie brązu, a ropucha zielona nosi zielonkawe plamy. Sama nazwa gatunku nie zastąpi spojrzenia na skórę i budowę ciała.
Widzisz brązowego płaza pośród liści? To jeszcze za mało, by go nazwać. Podobnie zielone plamy nie zmieniają ropuchy zielonej w żabę. Barwa pomaga raczej wtedy, gdy masz już inne wskazówki i próbujesz rozpoznać dokładny gatunek.
Miejsce spotkania i skrzek: co można wywnioskować z otoczenia?
- Żaba: Żaby zielone często trzymają się wody przez dużą część ciepłego sezonu. Żaba trawna po rozrodzie może za to przebywać na lądzie. Spotkanie żaby w lesie nie powinno więc dziwić.
- Ropucha: Poza okresem godowym ropucha szara prowadzi głównie lądowe życie. Wiosną pojawia się jednak w wodzie, bo tam składa jaja. Dlatego ropucha zauważona w stawie nadal jest ropuchą.
Jeśli obserwujesz również skrzek, możesz znaleźć kolejną wskazówkę. Ropucha szara składa jaja w długich sznurach, rozciągniętych między roślinami wodnymi. Skrzek żaby trawnej tworzy galaretowate skupiska. To porównanie dotyczy wskazanych gatunków – nie każdego płaza spotkanego nad wodą.
Po czym więc poznać ropuchę najszybciej? Szukaj chropowatego grzbietu i gruczołów za oczami. U żaby częściej zobaczysz gładszą skórę oraz dłuższe tylne kończyny. Jeśli zwierzę jest bardzo młode albo widzisz je tylko przez moment, uczciwa odpowiedź może być prostsza: „Nie wiem”. To lepsze niż rozpoznanie na siłę.
Na zdjęciu ropucha szara.
Jakie żaby i ropuchy można spotkać w Polsce?
W Polsce występują ropucha szara, ropucha zielona i ropucha paskówka. Pierwsza ma szeroką budowę ciała oraz liczne brodawki na grzbiecie. Ropucha zielona zwraca uwagę wzorem zielonkawych plam. U paskówki można wypatrzyć jasny pas biegnący wzdłuż grzbietu, choć przy słabym świetle nie zawsze będzie dobrze widoczny. Gatunek ten nie jest wszędzie równie łatwy do spotkania.
Wśród żab mamy grupę żab brunatnych. Należy do niej żaba trawna, którą można spotkać także z dala od stawu. Jej ciemna plama w okolicy skroni rzuca się w oczy na wielu zdjęciach. Podobnie wyglądającą żabą jest moczarowa. W czasie godów samiec żaby moczarowej może stać się na krótko błękitny. Poza tym okresem rozróżnienie obu gatunków wymaga uważniejszego spojrzenia.
Nad wodą częściej zobaczysz przedstawicielki grupy żab zielonych. Są wśród nich żaba jeziorkowa i żaba śmieszka. Żaba wodna to naturalny mieszaniec tych dwóch gatunków. Na zdjęciu wykonanym z kilku metrów łatwo pomylić całą trójkę, nawet jeśli dobrze widać kolor grzbietu. Zielone ubarwienie mówi wtedy mniej, niż można by oczekiwać.
Do polskich żab należy też żaba zwinka, nazywana dalmatyńską. Nie każda żaba mieszka zatem na brzegu oczka wodnego i nie każda jest zielona. Przy rozpoznawaniu gatunku znaczenie mogą mieć drobne szczegóły budowy, których zwykle nie da się ocenić podczas krótkiego spaceru. Można poprzestać na stwierdzeniu „żaba brunatna” albo „ropucha” – bez udawania pewności.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jak odróżnić żabę od ropuchy po wyglądzie?
Spójrz na skórę i tylne nogi. Żaba jest zwykle gładsza i ma dłuższe nogi, a ropucha ma wyraźne brodawki.
Czy brązowy płaz to zawsze ropucha?
Nie. Żaba trawna i żaba moczarowa też bywają brązowe, więc sam kolor nie wystarczy do rozpoznania płaza.
Czy ropucha może skakać tak jak żaba?
Może skoczyć, zwłaszcza gdy coś ją spłoszy. Ropucha szara zwykle jednak przemieszcza się krótkimi krokami.
Czy ropuchy mają suchą skórę?
Ich skóra może wyglądać na suchszą niż skóra żab, szczególnie gdy siedzą na lądzie. Nadal jest to skóra płaza, więc nie warto oceniać jej przez dotyk.
Co ropucha ma za oczami?
To gruczoły przyuszne, nazywane parotydami. U ropuchy szarej są dobrze widoczne i pomagają jej bronić się przed napastnikiem.
Czy żabę można spotkać daleko od wody?
Tak. Żaba trawna po okresie rozrodu spędza wiele czasu na lądzie, również w lesie.
Jak wygląda skrzek żaby, a jak ropuchy?
Ropucha szara składa jaja w długich sznurach. Skrzek żaby trawnej tworzy galaretowate skupiska – to wskazówka dotycząca tych gatunków.
Jakie gatunki ropuch występują w Polsce?
Są to ropucha szara, zielona i paskówka. Tę ostatnią można rozpoznać m.in. po jasnym pasie na grzbiecie.
Odkryj więcej tematów związanych z domem i naturą:
Dodaj komentarz